Flower land

Saturday, December 31, 2005

Sứ điệp loài hoa



Sứ Điệp Các Loài Hoa

Hoa Bất Tử
Hoa Cánh Chuồn
Hoa Cát Đằng
Hoa Dại
Hoa Giấy
Hoa Hồng
Hoa Hồng Môn
Hoa Hướng Dương
Hoa Lan Chuỗi Nhện
Hoa Lưu Ly
Hoa Mười Giờ
Hoa Muồng Bò Cạp
Hoa Muống Dại
Hoa Mưóp
Hoa Nhất Chi Mai
Hoa Phát Tài
Hoa Quỳnh
Hoa Râm Bụt
Hoa Súng
Hoa Ti Gôn
Hoa Xương Rồng

Mùa hoa cỏ đi qua


Hôm nay chúng ta cùng về miền hoa cỏ thôn quê, lắng nghe hương đồng gió nội bạn nhé!

Hồn anh như hoa cỏ may
Một chiều gió cả bám đầy áo em…

Nguyễn Bính


Hoa cỏ may

Cát vắng, sông đầy cây ngẩn ngơ
Không gian xao xuyến chuyển sang mùa
Tên mình ai gọi sau vòm lá
Lối cũ em về nay đã thu
Mây trắng bay đi cùng với gió
Lòng như trời biếc lúc nguyên sơ
Đắng cay gửi lại bao mùa cũ
Thơ viết đôi dòng theo gió xa
Khắp nẻo dâng đầy hoa cỏ may
Áo em sơ ý cỏ găm dày
Lời yêu mỏng mảnh như màu khói
Ai biết lòng anh có đổi thay?

Xuân Quỳnh



Hoa cỏ

Về thành phố, trong tất cả cái ồn ào và sang trọng, mỗi chúng ta ai không có một lần nhớ về làng quê yêu dấu đã từng sinh ra ta. Bao mùa hè đã qua rồi, tuổi thơ của tôi lặng lẽ nằm lại bên thềm gió ven đê. Giờ giữa đô thành một mình tôi cồn cào khát cháy nhớ về những miền hoa cỏ ngày xưa.

Ngày xưa tôi thường lang thang trên đê thoai thoải ken ken cỏ may, hoa cỏ may nghiêng ngả, tim tím ngút mắt. Mỗi lần đi học về qua bãi lên đê tôi lại phải bực mình ngồi nhặt cỏ may bám đầy ống quần gỡ mãi không hết! ở giữa đồng bãi quê tôi còn có một ngôi miếu nhỏ nhưng thiêng lắm. Bà tôi bảo thế, tôi thường chỉ dám rủ mấy đứa bạn mon men đến gần, hoang vắng là vậy, mà lần nào tôi nhìn vào trong miếu vẫn thấy có khói hương và một bó hoa dại nở trắng còn tươi. Bà tôi bảo hoa cỏ đó là của một bà cụ có chồng bị chết trong một trận càn của giặc Pháp. ông ấy định chạy vào đó ẩn nhưng không kịp, bị đạn bắn vào ngực gục ngay xuống trước cửa miếu. Bà cụ làm gì có hoa ở vườn, nên cứ ra bờ sông ngắt những bông hoa tập tàng tim tím để thắp hương cho cụ ông. Nghe bà kể, tôi cứ tưởng hoa cỏ dại chỉ đáng sinh ra và lụi tàn không người nhòm ngó, thương tiếc, nào ngờ có lúc lại trở nên lắng đọng của tâm linh thuần khiết đến tôn thờ.

Nghĩ về hoa cỏ, lòng tôi lại nghĩ thương cho những bông hoa cây xấu hổ, buổi chiều về khi đã tắt nắng, không khí dịu đi tại sao hoa lại rũ héo? Chả thế người ta đặt cho mi cái tên "xấu hổ". Dọc đường trở về làng hai hàng cúc tần hoang cao lút đầu người chằng chịt dây tơ hồng.

Một đêm trǎng sáng tôi cùng đứa em tỉ mẩn gài từng nhành tơ hồng lên từng cây râm bụt, hồi hộp chờ chúng ngoi lên cho một màu vàng tươi như dải lụa phủ kín hai bên đường, hàng ngày dây tơ hồng xen lẫn màu đỏ hoa râm bụt đón chào tôi đi về. Giậu cúc tần của tôi, dòng sông của tôi, một bờ đê ngút mắt hoa cỏ may đáng ghét, một cây cầu bắc qua sông phía hạ lưu mờ mờ ảo ảo như luôn bắc qua nỗi nhớ, ngǎn cách tuổi thơ hoang dại với cuộc đời tôi hôm nay. Tuổi thơ ơi ngủ ngoan nhé!

Tôi đã sang bên kia cầu rồi, để mãi mãi không ngày trở lại. Nhớ lắm tuổi thơ bên hoa cỏ. Nhớ lắm, nhớ khôn nguôi và nuối tiếc những gì đã bao lần làm cho tôi vui buồn. Buổi chiều hoàng hôn, hay trong buổi sáng mùa đông còn se lạnh, hay giữa một chiều thu trời cao xanh trong, bầu trời cao vời vợi, nắng nhạt màu hay mùa xuân rộn rạo tâm hồn bởi những hạt mưa lay bay buông xuống bên ô cửa sổ? tất cả chìm trong sự tĩnh lặng đến nao lòng. Những lúc như thế, trong tôi lại hiện lên những bông hoa cỏ trên triền đê bên sông chốn quê, để lại nỗi niềm khó tả.

Tôi nhớ có một hôm sau khi đi học về, thấy quần của mình đặc hoa cỏ may bám vào, người mệt không muốn gỡ nhưng nếu không gỡ thì mai sáng lấy quần đâu đi học? Thấy tôi phàn nàn, một anh chàng người hàng xóm tủm tỉm cười "phổ biến" cho tôi sáng kiến "lấy mắm tôm bôi vào đó rồi vứt vào trong gầm giường cho tối đến cóc nó sẽ tìm ra ǎn và nhặt hết cỏ may". Tưởng thật tôi làm theo anh, không ngờ "sáng kiến" của anh đã làm hại tôi, tối ấy mẹ tôi phát hiện có mùi mắm tôm dưới gầm giường, mẹ liền soi đèn và tìm ra cái quần của tôi, mới đầu mẹ rất bực, nhưng khi thấy tôi nói thật mẹ thương tôi lắm và mắng: "Con gái bằng ấy tuổi đầu mà dễ tin vậy, sau này lớn lên liệu có bị con trai nó xỏ mũi không?".

Ngoài ghét cỏ may ra còn các cỏ khác tôi thấy đều đáng yêu lắm, dọc triền đê và các bờ ruộng có biết bao loại hoa cỏ, hoa lông chông lù xù như những quả bông, những khóm hoa mua mưa tháng 3 hoa nở nhiều tím cả một triền đồi chạy thoai thoải theo đê. Ngày trước nghe chúng nó nói chơi hoa lông chông bị điếc tai, nên mỗi lần đi qua tôi lại tránh loài hoa ấy, song tôi không hề ghét nó vì hoa cứ mọc cô đơn, chiều hè những cánh hoa trắng mềm bứt ra khỏi bông phiêu bạt theo chiều gió đến tận đâu?

Buổi trưa hoa tanh tách tím ngút ngàn bờ sông. Dòng sông quê tôi bốn mùa nước xanh trong, cứ mải miết trôi, thi thoảng lặng lẽ những con thuyền ngược xuôi đi qua để lại phía sau một dải nước xao động, cuốn theo một vài bông hoa bèo Nhật Bản tim tím nhìn đến nao lòng. Một vài bụi tập tàng đội những bông hoa như những chiếc mũ nồi trắng, chở che cho chúng tôi tập trận giả. Buổi trưa ở đây yên tĩnh lắm, tôi nằm thả mình dưới gốc cây đa nghe rất rõ vài tiếng chim sáo hót trên cây gạo còn cố nở mấy bông hoa lần cuối của tháng ba bên bến sông. Thuyền ai cắm sào đứng đợi khách, mạn thuyền gỗ mốc xỉn, nhịp sóng vỗ vào ì oạp. Một chòi canh cũ kỹ dựng bằng bốn cây tre có bậc lên xuống chắc chắn. Có lần tôi trèo lên chòi, nhìn ra sông và bắt gặp như trong mơ một cánh buồm xanh đang lướt sóng. Ngước mặt lên cao thấy trời xanh đến mênh mông.

Tôi chợt nghĩ: mỗi con người đều có một khoảng trời riêng để mà mơ ước và khao khát. Bầu trời kỳ diệu và huyền bí ai hiểu hết? Cũng như lòng người rộng như trời, sâu như bể biết đâu mà lần. Bao lần tôi thầm ước được là mây để bay về vùng quê yêu dấu che cho mẹ một vài ánh nắng gắt gao, để mẹ đỡ nhọc nhằn, cho những bông hoa cỏ vẫn tươi nguyên sắc màu hoang dã?

Theo Tạp chí Quê hương



Cỏ may quê nhà

Nghiêng vai đổ xuống đôi bờ
tóc hoa phấn động, hương bồ kết bay
chiều pha mấy vạt nắng say
vàng bâu áo lụa cỏ may quê nhà.

Gót chân lấm tấm bèo hoa
bước đi trên đá sỏi già tương tư
giậu buồn cơn gió hoài thu
để bông tím rụng hai bờ vai ngoan.

Bên sông chim sáo gọi đàn
hồn xanh lẫn với hoàng oanh tiếng cười
tay ôm một mớ buồn vui
thủy tinh trong khóe mắt ngời pha lê.

Hỏi em tháng tám trăng về
lúa xanh mấy bận, tóc thề còn không?
cánh diều chao giữa hoàng hôn
có bâng khuâng dõi bóng chuồn chuồn bay?

Lưu Trần Nguyễn




Mùa hoa cỏ đi qua

Một bài viết được đăng trên báo

Lại một mùa hoa cỏ nữa đi qua rồi anh ạ. Có một mùa thu đi cùng hoa cỏ ,nhưng thu sắp qua mà không kịp chờ cho hoa cỏ chuyển mùa....

Chắc có lẽ bây giờ trên mộ nữ sĩ Xuân Quỳnh bây giờ, cỏ thu đã mọc nhiều lắm. Chẳng phải ngày xưa nhà thơ yêu cỏ thu lắm sao, có câu thơ mà có đi suốt cuộc đời này em cũng không thể quên được

........
Khắp nẻo dâng đầy hoa cỏ may
Áo em sơ ý cỏ găm đầy
Lời yêu mỏng mảnh như màu khói
Ai biết lòng anh có đổi thay.
........

Còn nhớ không, ngày xưa em đâu biết thứ cỏ ấy tên gì nên tự mình đặt tên,gọi là cỏ hạt vừng.Hoa cỏ hạt vừng mảnh mai lắm ,hàng trăm nhánh bé xíu như sợi tóc lan ra, ở mỗi đầu lại có một chấm hoa li ti như hạt mưa bụi ,nhìn nhành cỏ ấy dễ người ta liên tưởng đến mùa xuân ,lúc đất trời ,cỏ cây phủ lăn tăn một làn mưa bụi ,đậu thảnh thơi trên làn tóc thiếu nữ.Thi thoảng lang thang dọc triền cỏ ven đường cố tìm những bông cỏ hạt vừng mảnh mai ấy để kết thành một bó lớn nâng niu như nâng niu một cơn mưa bụi nhỏ .Có ai tìm được một mùa thu dễ thương hơn thế không .?

Ngày xưa em vẫn hay nhổ cỏ mần trầu ,cỏ ấu để dệt một chiếc khăn như công chúa Elidơ trong cổ tích Andecxen ,may áo bằng cây tầm ma cho mười một người anh trai thiên nga của mình vậy, nhưng có lẽ vì em chẳng phải là công chúa Elidơ và cỏ ven đường không giống trong cổ tích nên chiếc khăn ấy chẳng bao giờ thành hình được .

Lại một mùa hoa cỏ đi qua ....trong bình hoa của em vẫn giữ được những ngọn hoa bé xíu ấy .Đông sắp sang rồi ,có muốn em tặng không?


Tôi ngồi dưới một vòm trời may rủi
Những trắng đen thi nhau lật bàn tay
Cỏ đồng chiều phơ phất ngàn tiếng gọi
Đom đóm bay doạ cả ánh nắng ngày

Đôi lúc trượt chân mảng rêu ẩm mốc
Tôi lấy gió mùa an ủi vết thương
Cánh đồng rộng mà lưỡi cày quá chật
Chẳng thể mơ người trẩy mùa vàng

Đêm hoang vu ngàn năm thì cứ ngủ
Giữa buốt sương hoa cỏ mọc không ngờ
Tôi vẫn ngồi dưới vòm trời may rủi
Tôi xóc mình đặt cược một câu thơ
11/11/03


Cái loài cỏ ấy vô hương, vô duyên, lại còn thêm cái tội vô dụng nữa. Vì chưa thấy ai dùng cỏ hạt vừng vào việc gì cả... Suốt kiếp sinh tử đều nguyên một kiếp cỏ. Cũng là một sự lạ của tạo hoá anh nhỉ. Nhưng cái vô dụng ở đời đôi khi lại chính là cái trời tạo ra với nhiều ý tứ nhất. Cũng như em và bao người khác, dấu ấn tuổi thơ cỏ hạt vừng ấy quan trọng đến thế nào. Thiếu cỏ hạt vừng, hồn thấy chông chênh lắm. Thiếu cỏ hạt vừng, những buổi chiều hè hay cuối thu đầu đông thành ra nhạt thếch . Và thiếu cỏ hạt vừng, ký ức của em biết lấy gì mà ghim vào đó những kỷ niệm. Thiếu cỏ hạt vừng, gió trở nên lang thang một cách vô định. Trên nền trời xanh ngăn ngắt kia, màu nhạt của cỏ thu thành một thứ ẩn ngữ của đất. Và còn lâu em mới có thể hiểu được ngôn ngữ ấy, nhưng em cảm nhận thấy được một điều rất đỗi ngọt ngào và thiêng liêng.

Mỗi khi lòng không bình yên, em lại muốn tìm về với cỏ, thèm khát được một lần đứng trên con đê mênh mang cỏ khô và gió, để được thấy lại cảm giác nhoay nhoáy vào da thịt của những hạt cỏ chết rồi vẫn da diết với sứ mệnh sinh ra làm một ngụ ý.

Em tin, mãi tin, cỏ hạt vừng là thứ cỏ duy nhất có hồn...
18/11/03

Hoa Dại

Hoa Cô Đơn

Có loài hoa vô sắc
Nở giữa vườn xuân khuya
Có nỗi buồn đi lạc
Ở mãi không chịu về!

Tượng đêm sừng sững đứng
Đón trận mưa đầu mùa
Sầu vây quanh vách dựng
Đã đẫm hồn nhau chưa?

Loài hoa trong đêm tối
Nghe mưa về góc đời
Bàn chân xưa chừng mỏi
Cô đơn với lẻ loi

Đặt tên em từ nụ
Hoa cô đơn riêng mình
Giữa vô thường chớm nở
Sầu ôm suốt cuộc tình.

Linh Lan



Hoa Dại

Những bông hoa dại không người hái
Lặng lẽ bốn mùa khắp mọi nơi
Không có người mong và kẻ đợi
Thời gian vô nghĩa tháng năm ơi.

Hoa dại vẫn là hoa dại thôi
Từ thuở xa xưa chẳng có người
Đặt cho tên gọi loài hoa ấy
Hoa dại suốt đời chẳng có đôi.

Miên man hoa nở trắng sườn đồi
Những niềm hoang dã chốn xa xôi
Hoa chẳng có tên hoa có sắc
Hương vẫn gửi vào trong gió baỵ

Hà Thiên Sơn

Khi những bông hoa ẩn mình dưới tia … X

Đành rằng con người quen nhìn hình ảnh những bông hoa rực rỡ dưới ánh nắng mặt trời, những cánh lá mềm mại nhẹ nhàng phất phơ cùng cơn gió thoảng, nhưng ở một khía cạnh nào đó vẫn còn một nét đẹp khác tiềm ẩn bấy lâu nay mà ít được ai khám phá.

Tulip qua 2 dáng vẻ


Tia X sinh ra vốn được dùng để phác họa hình ảnh bên trong cơ thể con người, có thể đó là một đụn xương của cái mũi vừa gãy, là đốt xương sườn vừa long sau một ca tai nạn… Nhưng tại một xưởng phim nhỏ ở Los Angeles (Mỹ), người ta thấy đằng sau tấm màn đen của chiếc máy quét cũ xì lại là những bông hoa đỏ thắm. Hoa bị tai nạn? Hơi trừu tượng! Vậy chắc chúng đang được nghiên cứu về nguồn gốc của mình? Gần giống thế, người ta đang đi tìm những nét đẹp tiềm ẩn bên trong chúng để phục vụ cho nghệ thuật. Và thật không ngờ, dưới ánh rọi của tia X, từng nụ hoa, cánh lá phơi bày một nét đẹp quyến rũ đến lạ lùng.

Những bông hoa, cánh lá trở nên trong suốt như pha lê dưới “cái nhìn” của tia X. Đời sống nội tâm của chúng dần dần được hé mở, mỗi vẻ đẹp hiển hiện dưới mắt người xem như kể một câu chuyện nhỏ. Albert Koetsier là một bác sĩ y khoa người Hà Lan, cả đời ông chỉ có 2 niềm đam mê: hoa và nhiếp ảnh. Và có lẽ vì muốn kết hợp cho nên ông đã lột tả vẻ đẹp của hoa bằng công cụ nghề nghiệp bấy lâu nay của mình: Máy chụp X quang dưới tay nghề của nhiếp ảnh gia có hạng. Cái hay của Albert là bằng những tấm phim âm bản ông đã tôn vinh lên vẻ kiều diễm của những cánh hoa dương gian. 2 mặt đối lập tồn tại trong một tổng thể chung, nó không đơn thuần chỉ là những trò thí nghiệm để khuây khỏa trí tò mò mà nó là cả một thế giới tâm hồn của loài hoa hiển hiện dưới lăng kính của một nhà khoa học.

Thủy vu vẫn quyến rũ dưới 2 cách nhìn


Trong ảnh của ông, mỗi bông hoa mang theo bên mình một dáng vẻ riêng, một ngụ ý riêng và một sự nổi bật không hòa lẫn. Ông bảo hoa cỏ tự nhiên chỉ có thể cảm nhận được vẻ rung rinh bên ngoài mà không thể thưởng ngưỡng được thần chất bên trong. “Chúa trời tạo ra cỏ cây và cũng không quên gắn vào nó một tâm hồn”, và bây giờ tâm hồn đó được Albert đặc tả lại qua lăng kính của mình. Những nụ hồng, thủy cúc, tulip… nhẹ nhàng đi vào ảnh của ông và hé mở một thế giới nội tâm đầy màu sắc…

Dưới đây là những bức ảnh được rút ra từ bộ sưu tập của ông mang tên "Inner Visions, photographs that go beyond light".


Thủy vu


Hoa nghệ tây


Hoa anh thảo


Khuynh diệp


Hoa hồng hạc


Hoa phong lữ


Hoa đồng tiền


Hoa dâm bụt


Hoa phong lan


Hoa giọt tuyết


Hoa hồng


Hoa Tulip


Minh Cường tổng hợp


Friday, December 30, 2005

Nhạc và hoa cho ngày Tình Yêu


Nhạc và hoa cho ngày Tình Yêu

(Trí Quyền)

Hoa hồng, biểu tượng của Tình Yêu, đã có từ lâu trong nhạc với Yellow Rose of Texas (xuất hiện từ cuối thế kỷ 19, năm 1995, Mitch Miller đã sửa lời lại cho phù hợp hơn) hay Ramblin' Rose (Nat King Cole). Ngay cả giọng hát ngang tàng rất "cao bồi" của Frankie Laine cũng phải "để quên con tim" trước một bóng hồng phương Đông trong Rose, Rose I love you (thường được biết với tựa Cánh Hồng Trung Quốc .

Nếu người yêu bạn thích màu xanh (biết kiếm đâu ra hoa hồng xanh ?), thật lý thú khi tặng nàng cành hồng đỏ thắm cùng bài hát Red rose for a blue lady. Được hát bởi các crooner mùi mẫn như Andy Williams và "hiện tượng" Engelbert Humperdinck, bản nhạc này là lời một chàng trai muốn vỗ về, năn nỉ bạn gái mình sau một cuộc cãi vã.

Không kém ngọt ngào nhưng buồn hơn là Roses are red của Bobby Vinton. Một mối tình học trò mong manh với bài thơ ghi vào đầu trang sách. Họ đã xa nhau và gặp lại khi đã yên bề gia thất.Khởi đầu câu hát giống như American pie "A long long long time ago...", bài hát xoay quanh bài thơ quen thuộc :

Roses are red, my love
Violets are blue
Sugar is sweet, my love
But not as sweet as you

Hoa hồng thì đỏ thắm
Violet thì tươi xanh
Đường thì ngọt lịm
Nhưng cũng chẳng dễ thương bằng em

Một sáng tác của Edith Piaf, La vie en rose, đã bất hủ với tiếng trumpet và giọng hát của Louis Armstrong, càng không thể nào quên Audrey Hepburn ngân nga giai điệu này khi ngồi cạnh Humprey Bogart trong phim Sabrina : "Tôi lạc vào thế giới đầy hoa hồng nở rộ, khi nghe anh nói, thiên thần hát ca, mỗi lời nói biến thành bản tình ca..."

Nhưng cuộc sống chẳng phải lúc nào cũng màu hồng. Buổi sáng sau một đêm say, ngồi thẫn thờ bên chiếc dương cầm, Bon Jovi viết ra Bed of Roses và thảm hoa hồng này có lẽ nhiều gai hơn hoa. Những day dứt đâu là tình yêu thật sự không chỉ thể hiện trong lời mà cả ở nhạc, ở câu solo của Richie Sambora.

Còn The rose của Amanda Mc Broom thì vực dậy những nạn nhân trong vực thẳm tình yêu với những lạc quan và tin tưởng :


Some say love, it is a river that drowns the tender reed.
Some say love, it is a razor that leaves your soul bleed...
I say love, it is a flower, and You, its only seed

Có người nói rằng tình yêu là một dòng sông
Dòng sông sẽ nhấn chìm những cây lau sậy yếu mềm
Có kẻ cho rằng tình yêu là một lưỡi dao
Khiến tâm hồn bạn rướm máu...
Tôi cho rằng tình yêu là một bông hoa mà bạn chính là hạt giống, cần gieo hạt, vun trồng cho nó

Nếu như ở Việt Nam, hoa đào, hoa mai báo hiệu ngày Tết, cánh én báo hiệu mùa xuân thì ở Anh, mùa xuân đến cùng hoa thủy tiên và Brother Four đã hát về những cành thủy tiên màu vàng chân chất đó trong Seven daffodils. Bài hát mở ra những ý lãng mạn :

Tôi chẳng có nhiều tiền để mua cho em những vật dụng đẹp xinh.
Tôi chỉ có thể dùng ánh trăng để dệt, để đan thành chuỗi hạt, thành nhẫn cho em.
Bảy bông hoa thủy tiên màu vàng, lấp lánh trong ánh nắng.
Khi ngày trôi qua, chúng cũng sẽ chiếu sáng con đường vào buổi tối
Và khi đó tôi sẽ mang đến cho em mẩu bánh mì và chiếc gối làm từ những cành thông...

Ngoài những cánh hoa cho ngày Valentine, lời tỏ tình buổi tối đó sẽ trọn vẹn hơn với một bản tình ca.

Tôi mong em hiểu rằng cứ mỗi lần tôi định ngỏ lời với em thì lại không được vì ngôn từ cứ lộn xộn.
Tôi cứ lắp ba lắp bắp, chẳng nhớ được những gì mình muốn nói.
Vì vậy tôi phải nói yêu em trong một bản nhạc.

Và đó chính là giọng hát và tiếng đàn thùng rất chân tình của Jim Croce trong bài hát I have to say I love you in a song...

Scarborough Fair - Lời của cỏ cây





Những bài hát ca ngợi tình yêu trên thế giới thì nhiều lắm. Có bài viết từ huyền thoại được thêu dệt thêm, truyền từ đời này qua đời nọ như chuyện tình Romeo and Juliette, hay sáng tác cho phim để rồi thành tình ca cho các cặp tình nhân như Love Story. Cũng có ca khúc được ra đời từ những mối tình thầm kín của nhạc sĩ để rồi người nghe tưởng như chuyện tình của chính mình, I left my heart in San Francisco, Oh mon amour, Tình Khúc Không Tên .... Nhưng chắc ít ai biết bài hát "Scarbough Fair", giai điệu nhẹ nhàng, giản dị, mà nhạc sĩ Phạm Duy đã chuyển lời Việt, với tựa là "Giàn Thiên Lý", là một bài hát tình yêu rất lãng mạn đã có từ nghìn xưa ...

Bài hát "Scarborough Fair" là một bài hát dân ca xuất xứ từ Anh Quốc, thời Trung Cổ. Scarborough là một thành phố nằm ven bờ biển nước Anh, là hải cảng mà các thương gia, thuyền bè thời đó dùng làm nơi trao đổi hàng hóa, thương mại. Thành phố thành lập từ một ngàn năm trước đây, khi chúa tể Viking Skartha, quyết định lưu lại lâu dài tại Scarborough, biến hải cảng này trở thành một thương cảng quan trọng trong vùng Tây Bắc Anh Quốc.

Lịch sử thành phố:
Ngày nay chữ "Fair" có nghĩa là Hội Chợ, được tổ chức vào mùa hè, nơi mọi người tụ họp vui chơi, trước kỳ gặt vào mùa thu. Mùa hè là thời gian có thể dựng những gian hàng và các trò chơi nằm ngoài trời. Hội Chợ thường có sân khấu trình diễn âm nhạc cho tới khuya. Thường các hội chợ mang tên là Country Fair, Strawberry Fair, hay lấy tên quận, hạt của thành phố như Orange County, Scarborough Fair v.v. ...

Scarborough Fair thời đó không có nghĩa là hội chợ, mà là một cuộc hội họp thương mãi, nơi các thương gia trao đổi hàng hóa với nhau. Bắt đầu vào trung tuần tháng Tám, đặc biệt Hội chợ thương mại Scarborough Fair kéo dài tới 45 ngày, một thời gian tương đối dài hơn so với các hội chợ thương mãi khác trong nước. Hội chợ rất lớn và quan trọng, tất cả mọi nơi khắp xứ Anh và ngay cả tại những xứ lân cận khác đều tụ về Scarborough Fair, để trao đổi hàng hóa và dịch vụ. Năm tháng trôi qua, hải cảng của thành phố Scarborough suy giảm, và các hoạt động thương mãi cũng giảm theo. Ngày nay Scarborough chỉ là một thành phố nhỏ hiền hoà, nằm ven biển.

Lịch sử bài hát:
Người ta bắt đầu nghe bài hát "Scarborough Fair" qua những người hát dạo thời đó, thường được gọi là bard hay shapers, khi họ di chuyển từ làng mạc này qua thành phố nọ. Tuy vậy tại mỗi nơi lời và cách hòa âm có thay đổi đôi chút, lâu đời người ta không còn biết tác giả là ai. Hiện nay tại Anh quốc có nhiều bản có lời khác nhau nhau, nhưng có cùng nốt nhạc và cùng mang tên "Scarborough Fair".

Có lẽ bài hát Scarborough Fair được toàn thế giới biết tiếng, nhờ Paul Simon và Garfunkel thâu vào đĩa album có tên là "Parsley, Sage, Rosemary and Thyme" vào năm 1966. Khi sang Anh Quốc trong một lần trình diễn, Paul Simon biết đến bài hát, qua lời ca và hòa âm của nhạc sĩ Dân Ca Anh Quốc Martin Carthy. Sau này Paul Simon đã cho thu bản nhạc, và có dùng một phần hòa âm của Martin Carthy, tuy P. Simon đã "quên" khg ghi tên Martin Carthy vào dĩa hát của anh.

Ðây là lời bài hát đã được cắt ngắn, trích từ dĩa nhạc của Paul Simon:

Are you going to Scarborough Fair?
Parsley, sage, rosemary, and thyme
Remember me to one who lives there
She once was a true love of mine

Tell her to make me a cambric shirt
Parsley, sage, rosemary, and thyme
Without no seam nor needlework
Then shéll be a true love of mine

Tell her to find me an acre of land
Parsley, sage, rosemary, and thyme
Between the salt water and the sea strand
Then she'll be a true love of mine

Tell her to reap it in a sickle of leather
Parsley, sage, rosemary, and thyme
And to gather it all in a bunch of heather
Then she'll be a true love of mine

Are you going to Scarborough Fair?
Parsley, sage, rosemary, and thyme
Remember me to one who lives there


Ý Nghĩa của bài hát.

Ngày xưa các giới thượng lưu và các chàng hiệp sĩ (knights) bày tỏ tình yêu qua bài thơ, bản nhạc với những lời ví von đẹp đẽ, để tả tấm lòng thương yêu, ngưỡng mộ người đẹp. Nhưng lối diễn tả tình cảm này thường là một chiều, chàng ngưỡng mộ sắc đẹp nàng từ xa xa, khi bóng nàng thấp thoáng xuất hiện trên lầu son, hay cùng đám bạn gái dạo chơi trong vườn nhà. Những bài tình tự này không diễn tả hy vọng, ước muốn tình yêu của mình sẽ được đáp lại với tình của nàng. Bài hát Scarborough Fair viết từ dân gian, nên tình yêu là một nghịch lý trái ngược hẳn giới thượng lưu và xã hội thời đó. Chàng trai trong bài hát đã đặt vấn đề một cách lãng mạn, tình tứ, đầy chất thơ. Chàng đề nghị nàng làm nhiều điều thật khó khăn, khó thực hiện, tỉ như dệt áo cho chàng, vải lấy từ gỗ của cây phong, và may thật khéo léo để chứng tỏ nàng thực là người yêu chàng.

Tell her to make me a cambric shirt
Parsley, sage, rosemary, and thyme
Without no seam nor needlework
Then shéll be a true love of mine

Và trong bài nguyên thủy, chàng đòi hỏi nàng hãy tới tỏ tình với chàng, hỏi xin bàn tay của chàng. Chàng ước muốn như thế, vì nàng đã phụ chàng, bỏ chàng ra đi một cách đột ngột, vì thế nàng phải trở về thực hiện những điều khó khăn mà chàng đề nghị.

Dear, when thou has finished thy task
Parsley, sage, rosemary and thyme
Come to me, my hand for to ask
For thou then art a true love of mine


Bài hát không có lời nào diễn tả rằng nàng phụ rẫy chàng cả, nhưng sao ai cũng hiểu như vậy? Người xưa đã có lời giải thích như sau

Bài hát lấy "Scarborough Fair" làm tựa, tuy rằng có người cho xuất xứ cũng có thể là từ Whittington Fair. Tại sao Scarborough? Ngày xưa tỉnh Scarborough nổi tiếng với lệ mau chóng hành quyết những kẻ ăn cắp hay tình nghi phạm pháp bằng cách treo cổ họ . Sau khi bản án được xử lẹ làng ngay tại đường phố, những người thay mặt nhà cầm quyền bèn thi hành bản án ngay tức thời. Tiếng Anh thời nay khi dùng chữ "Scarborough warning, là mang hàm ý nghĩa là chẳng có lời cảnh cáo nào cả. Thành ra người ta đã suy rằng, bản hát mang tên tỉnh Scarborough, là nói đến sự ra đi đột ngột của người yêu, không nêu lý do. Tác giả không cần phải trình bày rõ ràng, và ai cũng hiểu như thế.

Ý nghĩa của bốn thảo mộc trong bài hát .

Mỗi đoạn của bài hát đều có lập lại câu thứ hai, và cũng là ý nghĩa chính của bài hát, đó là câu nói đến bốn cây thảo mộc: parsley, sage, rosemary, thyme. Ngày nay các loại thảo mộc này chỉ có ý nghĩa đối với các đầu bếp thôi, họ dùng chúng là gia vị vì tất cả đều có mùi thơm. Vào thời Trung Cổ các thảo mộc này có nghĩa giống như hoa hồng của ngày nay, nghĩa là các thảo mộc này tượng trưng cho tình yêu, mà không cần phải ví von lôi thôi. Sự lập lại cố ý của tác giả, đã nói lên lời ước muốn sâu xa nhất của chàng, ước mong người yêu trở về .

Parsley - (ngò tây) Ngày nay các y sĩ chuyên trị bệnh bằng dược thảo, vẫn kê toa thuốc có lá parsley cho những bệnh nhân bị khó tiêu trong khi ăn. Thật thế, Parsley ăn chung với những rau cải có chất đắng như spinach, thì mọi sự tiêu hoá được dễ dàng hơn. Thời xưa bác sĩ còn đồng hoá điều nay trên phương diện tâm lý con người. Parsley làm cho công chuyện được thông qua dễ dàng.

Lá Sage, ta dịch là xô thơm. Loại lá cây này tượng trưng cho sức mạnh ngàn năm. Lá có mùi thơm rất đặc biệt!

Rosemary (hương thảo) nói đến lòng trung thành, tình yêu và trí nhớ. Ngày xưa các chàng tình nhân Hy Lạp đã tặng lá hương thảo cho người mình yêu. Hiện nay tại Anh Quốc cũng như tại một vài xứ Châu Âu, các cô dâu trong ngày cưới, vẫn còn dắt lên tóc lá hương thảo. Hương thảo còn tượng trưng cho tính nhạy cảm và sự cẩn thận. Các bác sĩ thời La Mã khuyên bệnh nhân buộc một bó hương thảo dưới gối, khi cần phải quyết định, suy nghĩ những việc khó khăn. Hương thảo tượng trưng cho tình yêu phụ nữ vững bền, mạnh mẽ dù rằng tình yêu đến rất chậm.

Thyme- Cây húng tây. Cây húng tượng trưng cho sự Can Ðảm. Bài hát này viết vào thời khi các chiến sĩ ra mặt trận, trong tay có cây mộc, gắn hình cây húng thêu bởi bàn tay của vợ hay người yêu, một hình ảnh nói lên lòng ngưỡng mộ sự can đảm của các chàng hiệp sĩ.

Qua bốn loại thảo mộc được nhắc đi nhắc lại trong bài hát, chàng trai bị phụ tình đã nói lên lòng mong mỏi tình yêu chân thành, đằm thắm của mình sẽ xoa dịu những cay đắng giữa hai người. Tình yêu đó sẽ có đủ sức mạnh để đứng vững trong thời gian hai người xa nhau, chàng ước muốn nàng trung kiên, chờ đợi chàng trong thời gian xa cách, nàng sẽ có can đảm đi ngược lại lại với xã hội đế làm những việc khó khăn nhất mà chàng đòi hỏi, để chứng tỏ tình yêu của nàng đối với chàng.

Câu hát mang tên bốn loại thảo mộc tầm thườnng nhưng mang ý nghĩa thật thâm thúy. Không như loài hoa muôn màu sắc tươi thắm được người đời ca tụng, và gán cho mỗi loài hoa một ý nghĩa sâu xa qua những cảm xúc riêng biệt: hoa hồng đỏ tượng trưng cho tình yêu nồng cháy, hồng vàng là tình bạn, cẩm chướng nói lên lòng ngưỡng mộ đối với đối tượng được tặng hoa, cúc thì là trái tim tôi đang bị thu hút, hoa lan là tình yêu thanh cao, pensée bày tỏ lòng thương nhớ vvv ... Còn các thảo mộc chỉ là những lá cây trông thấy hàng ngày, ai cũng có và dùng được. Thế nhưng mùi hương của các thảo mộc lại là điểm tất yêu. Mùi hương lưu giữ ký ức lâu dài và mạnh mẽ nhất trong tâm của con người, và chàng nhạc sĩ đã nhẹ nhàng, khéo léo nhắc nhở người yêu hãy theo mùi hương mà trở về với tình yêu chân thật chàng đã trọn vẹn dành cho nàng.

Như đã đề cập lúc đầu, bài hát được Nhạc sĩ Phạm Duy đã chuyển lời Việt với tựa "Giàn Thiên Lý". Giới trẻ thành thị miền Nam lớn lên trong thời chiến, được biết đến giàn thiên lý trước tiên qua các mẩu chuyện của nhà văn Duyên Anh. Giàn thiên lý xanh trong trí nhớ tác giả, đẹp như tuổi thơ êm đềm. Hoa thiên lý màu xanh ngọc, be bé xinh xinh. Nhà có giàn thiên lý, bà nội trợ thường hái vào nấu canh, ăn rất mát. Có lẽ vì tính cách gần gũi với dân gian của giàn thiên lý, mà nhạc sĩ Phạm Duy cũng đã mượn hình ảnh giàn cây mát mắt, nở vào mùa hè ấy để kể một chuyện tình xanh màu tuổi thơ, với "thằng bé con mới lớn đã lỡ yêu cô em ngày xưa, và nó cứ nhớ mãi giàn thiên lý êm đềm". Trong bài hát có thấp thoáng hình ảnh thằng Vũ, con Thúy của nhà văn tuổi thơ, và thoang thoảng mùi hương của bốn loài thảo mộc ở tận trời Âu.

Trần Viết Minh-Thanh

Tài Liệu tham khảo: About the song Scarborough Fair